تبلیغات
اسماعیلیه نیوز - شیعه شناسی استاد فرمانیان جلسه دوم «عبدالله بن سبأ»
پایگاهی برای شناخت مذاهب اسلامی با رویکردی تقریبی
شیعه شناسی استاد فرمانیان جلسه دوم «عبدالله بن سبأ»
جمعه 15 دی 1396 ساعت 09:26 ق.ظ | نوشته ‌شده به دست مسافر786 | ( نظرات )

جلسه دوم درس شیعه شناسی توسط استاد مهدی فرمانیان با موضوع «پیدایش شیعه و عبدالله بن سبأ» در موسسه دارالاعلام لمدرسه اهل البیت در تاریخ 12/10/1396 برگزار شد. این متن دربردارنده سخنان مهم استاد فرمانیان می باشد که توسط مجتبی محیطی نوشته شده است. برای دریافت کامل فایل سخنان استاد اینجا کلیک کنید.

پیدایش شیعه توسط عبدالله بن سبا

یکی از شبهاتی که وهابیت و اهل حدیث مطرح می کنند این است که شیعه توسط عبدالله بن سباء پیدا شده است.

نظریات در باب پیدایش شیعه

1.       شیعه در زمان پیامبر به وجود آمد و از زمان پیامبر شیعه شکل گرفت و در سقیفه نیز با علی بودند و تا علی بیعت نکرد انها نیز بیعت نکردند. ارکان اربعه شیعه عبارت بودند از ابوذر ، سلمان، مقداد و عمار

2.    شیعه در زمان حضرت امیر و در کوفه به وجود آمد. پس از جنگ صفین و جمل و نهروان و پس از اینکه خوراج خروج کردند عده ای به عنوان شیعه پیدا شدند که طرفداری همه جانبه از علی را داشتند. از این عده به شرطه الخمیس نیز می توان یاد کرد.

3.    شیعه پس از شهادت امام حسین در کوفه شکل گرفت. استناد این گروه به برخی از حوادث تاریخی است. مسئله مختار و توابین دلایل این گروه بر شکل گیری تشیع است.

4.    شیعه توسط عبدالله بن سبأ و پس از شهادت حضرت امیر شکل گرفته است. این نظریه را اهل حدیث، سلفیه و وهابی ها مطرح می کنند. اما اشاعره و ماتریدیه و دیگران به این موضوع اهمیتی نمی دهند.

5.    شیعه توسط فارس ها و موالی پس از امام زین العابدین یا پس از امام حسین توسط ایرانی ها شکل گرفت. این نظریه را غربی ها مطرح می کنند. رسول جعفریان، کتاب تاریخ تشیع در ایران را در پاسخ به همین شبهه نگاشته است که آیا تشیع به جهت ایرانی ها بوده است. ایشان در این کتاب به صورت مفصل بیان می کند که تاریخ گواه است که ایرانی ها نقشی نداشته اند بلکه در کنار بوده است.


انواع تشیع یا اقسام شیعه در قرن اول:

استاد فرمانیان فرمود: کتابی است به نام فرقه های اسلامی و مسئله امامت از «ناشی اکبر» که در رابطه با دیدگاه مذاهب و فرق در رابطه با امامت است. دانشگاه ادیان این کتاب را ترجمه و چاپ کرده است.  ناشی اکبر از معتزله عراق و از بزرگان معتزله است. این کتاب در حدود سال 200 تا 240 هجری نگاشته شده است و مطالب دقیقی دارد. اولین جایی که بحث عثمانیه را به صورت مفصل دیدم در این کتاب بود. چون خیلی از ملل و نحل نویسان و مورخین به عللی به فرقه عثمانیه اشاره نکرده اند.

ناشی اکبر می نویسد: پس از شهادت امام علی (علیه السلام) شیعیان به سه دسته تقسیم شدند. گروه اول ادعا داشتند که امام حسن به صورت نص انتخاب شد. این گروه مدعی بودند که پیامبر نام ائمه را تا آخرالزمان بیان کرده است. گروه دوم کسانی بودند که علی (علیه السلام) زنده است نمرده و نمی میرد تا اینکه بر همه عرب رهبری کند این گروه همان فرقه سبائیه پیروان عبدالله بن سباء هستند. عبدالله بن سبأ فردی بود که به دست علی (علیه السلام) ایمان آورد و در مدائن ساکن بود. این فرقه معتقد بودند که امام علی به آسمان رفته است. گروه سوم کسانی که معتقد بودند، پیامبر به جانشینی امام علی تصریح نکرده است ولی مسلمین بر امامت و خلافت علی اتفاق داشتند. این گروه معتقد بودند که علی نیز مانند ابوبکر و عمر به خلافت انتخاب شده است. این گروه می گفتند که ما باید خودمان شخصی را انتخاب کنیم ولی ما فقط به جز حسن کسی را نیافتیم. این افراد مثل سلیمان بن صرید، حجر بن عدی و ...  

استاد: به نظر من همه مطالب این کتاب درست است.  کتاب میراث مکتوب شیعه نیز کتاب خوبی است که مطالعه آن توصیه می شود.

نتیجه: با توجه به کتاب ناشی اکبر ما نتیجه می گیریم که سه نوع شیعه داشته ایم. شیعه اعتقادی ، شیعه غالی و شیعه اختیاری یا شیعه مقصره.

رسول جعفریان شیعه را به شیعه عراق، شیعه محب و شیعه سیاسی تقسیم کرده است.

به نظر استاد، اکثر شیعیان کوفه، شیعه اختیاری یا مقصره بودند. آنان به امام حسن به عنوان منصوب از طرف خداوند نگاه نمی­کردند بلکه می­گفتند که ما امام حسن را اختیار کردیم همانگونه که می­توانستیم کسان دیگر را انتخاب کنیم. به همین جهت در بسیاری از تصمیمات بر خلاف امام مقابله می کردند که چرا با معاویه صلح کردی و ...

اهل سنت از دل عثمانیه خارج شده اند و به همین جهت همه طوایف سه گانه شیعه را شیعه می­دانستند و همه را یکی می دانستند در حالی که در بین شیعیان اختلاف بود. این گروه شیعه اختیاری بودند که به امام حسین نامه نوشتند.

استاد: به نظر من مختار جزو همین گروه شیعیان اختیاری بود. همانگونه که علامه مجلسی نیز چنین اعتقادی دارد. تا قبل از قرن هفتم از مختار تعریف و تمجیدی نشده است. اولین کتاب را علامه حلی در تطهیر مختار نوشته است. وی کتاب «ذوب النضار فی شرح الثار» را در فضیلت مختار نوشته است. النضار به معنای کوه طلا است.  وی خواست مختار را شخصی برجسته نشان دهد.

علامه مجلسی می گوید او از نظر اعتقای مشکل داشت و مأذون نبود ولی به خاطر کارهای خیر او عاقبت به خیر است.

اگر می خواهید تاریخ قرن اول را تحلیل کنید اینگونه تحلیل کنید که بسیاری از شیعیان در قرن اول شیعه اختیاری بودند نه شیعه اعتقادی. اما امام باقر فضا را مناسب دید و شیعیان اختیاری را به شیعه اعتقادی تبدیل کرد.

شیعه اعتقادی: از زمان امام باقر دو کلمه ظهور پیدا کرد. یکی لفظ امامیه بود و دیگر لفظ رافضه

وظیفه امام چیست؟ اول حفظ دین از تحریفات. دوم تفسیر صحیح از دین سوم اگر مردم همراهی کردند حکومت اسلامی تشکیل دهد. با توجه به این شاخصه ها امام تبیین کرد که باید امام معصوم باشد، علم غیب داشته باشد، دارای معجره  و کرامت باشد. اینجا بود که لفظ امامیه ایجاد شد. این گروه معتقد بودند که امام باید معصوم، منصوص و عالم به شریعت باشد. در دوران امام باقر نام رافضه نیز به وجود آمد. رافضه به کسانی گفته می شد که مخالف بنی امیه بودند و حکومت را قبول نداشتند. بنابراین کسانی که ابوبکر و عمر را رد کردند رافضه نامگذاری شدند. هر چند که روافض اعتقاد به خلافت ابوبکر و عمر نیز بودند ولی عثمان را قبول نداشتند و علی را بر عثمان ترجیح می دادند. با این معنی گروه زیادی از شیعیان در صدر اسلام رافضی بودند. یعنی خلافت شیخین را پذیرفته بودند و فقط علی (علیه السلام) را بر عثمان ترجیح می دادند. اما به تدریج نام رافضه  به کسانی اطلاق شد که اسلام را رد کردند. یوسف قرضاوی کتابی می نویسد به نام هل اتیک حدیث الرافضه به این معنی که روافض آمده اند اسلام را رد کنند.

حدود 80 درصد شیعیان اختیاری در زمان امام باقر و امام صادق به شیعه اعتقادی و امامیه تبدیل شدند. 20 درصد باقی مانده به زیدیه تبدیل شدند.

در قرن سوم عثمانیه، که علی را قبول نداشتند علی (علیه السلام) را پذیرفتند ولی شیعیان را رها کردند و با برچسب این که شیعیان توسط عبدالله بن سبأ به وجود آمدند، شیعیان را طرد کردند. در سال 240 شخصی به نام سیف بن عمر ادعا می کند که شیعیان، پیروان عبدالله بن سبأ هستند.

جمعیت: در حال حاضر حدود 200 میلیون شیعه اعتقادی داریم و حدود 8 میلیون شیعه اختیاری داریم که زیدی هستند و در یمن هستند و خواستار این هستند که تبدیل به شیعه دوازده امامی شوند.

ویژگی های غالیان: تجسد، حلول، ورود روح خداوند در برخی از انسانها و تجلی خداوند در این افراد. چون این شخص که به دنیا آمد روزی از بین می رود، ولی این روح خدا باید باقی بماند لذا در انسان بعدی  وجود پیدا می کند. این گروه می گویند اگر آن روح را شناختی دیگر نیاز به عبادت نداری زیرا تو آن حقیقت را دریافته ای. تعابیر تناسخ و تقمص ، دون مادون از الفاظ آنهاست.

فرقه، سه ویژگی دارد: 1.خودش را حق مطلق بداند و بقیه را باطل مطلق بداند. 2. از دیگران جدا می شوند 3. استمرار تاریخی دارند. اگر هر جریانی این سه ویژگی را داشته باشد به آن فرقه گفته می شود. به همین جهت به اسماعیلیه، زیدیه، وهابیت، شیخیه و سنی فرقه گفته می شود. هر چند تا کنون کسی از فرقه و مذهب تعریف درستی ارائه نکرده است. فرقه، بار منفی دارد و مذهب، بار مثبت دارد. هر کسی با تعریف خودش فرقه و مذهب را تعریف کرده است.ملاک خاصی وجود ندارد.

رسول جعفریان می گوید: هر گاه ما شیعیان مذهب بودیم، موفق بودیم و هر گاه فرقه بودیم شکست خوردیم. تعریف رسول جعفریان بر این دلالت دارد که هرگاه ما خودمان را حق مطلق نپنداشتیم موفقتر عمل کردیم زیرا توانسته ایم با دیگر مذاهب و فرق ارتباط برقرار کنیم.

زید بن علی: ما روایاتی له و علیه ایشان داریم. مومن طاق می گوید زید بن علی به من گفت که قیام کنیم و من گفتم باید از امام اجازه بگیرم. از امام باقر اجازه گرفتم و حضرت اجازه نداد. در مقابل روایاتی وجود دارد امام رضا در مقابل مأمون، زید بن علی را ستایش کرد. مبنای علمای شیعه بر این است که اگر زید بن علی به حکومت دست می یافت حکومت را به امام منتقل می کرد لذا علمای شیعه از وی ستایش کردند.

عبدالله بن سبأ

سه نظریه در رابطه با این شخص وجود دارد:

نظریه وهابی و سلفیه و اهل حدیث: گفتند که عبدالله بن سباء موسس شیعه است.

نظریه علامه عسکری و برخی از اهل سنت: اصل وجود عبدالله بن سبأ را انکار کردند. و گفتند این افسانه است. وقتی به تاریخ اهل سنت مراجعه می کنی گویا یک نفر وجود دارد که هم بر طرفدارهای معاویه و هم طرفدارهای علی تأثیر گذار است ولی نامی از او نیست. به همین جهت علامه عسکری این شخص را انکار کرده است.

نظریه مشهور شیعه: عبدالله بن سبأ وجود خارجی دارد. وی ادعایی کرد و حضرت علی او را تبعید به مدائن کرد و برخی از روایات ضعیف السند می گویند که حضرت علی او را سوزاند.

معرفی کتاب:

1.    عبدالله بن سبأ دراسه و تحلیل از شیخ علی آل محسن از علمای قطیف. این کتاب مطالعه شود. در برخی از جاها به انتقاد علامه عسکری پرداخته است.  تا صحفه 242

2.       عبدالله بن سبأ و دیگر افسانه های تاریخی از علامه عسکری. بخش هایی از کتاب که مهم است مطالعه شود.

3.       جستاری در رابطه با عبدالله بن سبأ. مقاله . این مقاله هم مطالعه شود.

4.       الحقیقه السبئیه از عبدالله سالم ملیتان که توسط سلفی ها نوشته شده است.

5.       ابن سبأ موسس الماسونیه فی الاسلام که توسط سلفیه نوشته شده است. چاپ حلب.

6.    عبدالله بن سبأ و اثره فی الاحداث الفتنه فی صدر الاسلام از سلیمان العوده که توسط یک وهابی نوشته شده است. چاپ ریاض. به نوعی پاسخ علامه عسگری است.  

7.       السبئیون المنهج و غایه دکتر حمدی الآل.

8.       آراء و اصداء  حول عبدالله بن سبأ توسط سلفیه نوشته شده است

9.       عبدالله بن سبأ بین الواقع و الخیال به قلم خسروشاهی

10.   توضیح النباء الموسس الشیعه عبدالله بن سبأ از ابوالحسن ...رازجی

11.   عبدالله بن سبأ اشکالیه النص و دورالاسطوره

12.   عبدالله بن سبأ الحقیقه المجهوله

13.   عبدالله بن سبأ واقعیت ناشناخته از محمد جواد حسینی بغدادی

 



می توانید دیدگاه خود را بنویسید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.
 
موضوعات
نویسندگان
برچسب ها
علت فراموشی واقعه غدیر , آیا امام اسماعیلیان دارای ویژگی امامت است؟ , توحید از دیدگاه اسماعیلیه , ارتباط آقاخان اول با انگلیسی ها , رحیم پور/شیعه واقعی درد دین دارد , مهدویت از دیدگاه اسماعیلیه , اسماعیلیه در خاورمیانه , خوجه های اثنی عشری , حدیث منزلت , مکتب القرآن , جهاد در فریضه غائبه , امامت از دیدگاه حمید الدین کرمانی , آیت الله جوادی آملی-زیارت عاشورا , تاویل از دیدگاه ناصر خسرو , بشهت وجهنم از دیدگاه ناصر خسرو , ابو یعقوب سجستانی , امامت از دیدگاه اسماعیلیه , انحرافات بیت شیرازی , ایمن الظواهری رهبر گروه القاعده , انگشتر بخشی حضرت علی علیه السلام , مذهب دروزیان , زندگی نامه خواجه نصیر الدین طوسی , بهشت حضرت آدم , جن از دیدگاه داعی ابن ولید , معاد جسمانی , حج در اعتقادات اسماعیلیه , اسماعیلیان هند , سید ابوالفضل برقعه ای , مبارزه امام علی در خیبر , عبدالله میمون , فضایل امیر المومنین علی علیه السلام , خواجه های هند , قیامت از دیدگاه نزاریان , ارتباط القاعده با آمریکا , علامه بدرالدین رهبر معنوی زیدیه , داعش , مروری بر زندگی حسن صباح , اسماعیلیه خالصه , خواجه نصیر الدین طوسی کیست؟ , اسماعیلیان قهستان , رهبر دروزیان در زمان حاضر , سید مصطفی حسینی طباطبائی , عزاداری+اسماعیلیه , احتجاجات امیر المومنین بر حقانیت خودش , شیعه وانشعابات آن , ابن تیمیه ناصبی , علت تفاوت نماز خواند شیعیان با اهل سنت , دکتر عصام العماد شیعه مستبصر , زکاه فطره از دیدگاه اسماعیلیان , یاسر الحبیب (عمامه های انگلیسی) ,
لینک دوستان
دیگر موارد
تعداد مطالب :
تعداد نویسندگان :
آخرین بروز رسانی :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
بازدید کل :
آخرین بازدید :

Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت