پایگاهی برای شناخت مذاهب اسلامی با رویکردی تقریبی
قلعه اَلَموت حسن صباح
دوشنبه 13 شهریور 1396 ساعت 12:57 ب.ظ | نوشته ‌شده به دست مسافر786 | ( نظرات )


قلعه اَلَموت ناحیه‌ای در رودبار دیلم در حدود ۱۰۵ کیلومتری شمال قزوین که امروزه به رودبار الموت مشهور است و روزگاری دراز به عنوان دژی تسخیر ناپذیر مقر فرمانروایی اسماعیلیان بود. این قلعه تا حدود سده ۹ق در تاریخ سیاسی و نظامی شمال ایران نقش مهمی داشته و از موقعیت استراتژیکی خاصی برخوردار بوده و کلید دروازه دیلمان و گیلان به شمار می‌آمده است. امروزه این قلعه بر فراز کوهی در کنار روستای گازاخان موجود است و یکی از جاذبه‌های گردشگری و قلعه‌های منحصر به فرد ایران محسوب می‌شود.

علت نامگذاری

درباره اینکه چرا قلعه الموت می‌گویند، اختلاف وجود دارد؛ بعضی آن را مخفف کلمه اله و آموت دانسته‌اند. ابن اثیر آن را مخفف اله و موت به معنی تعلیم عقاب می‌داند. جوینی و مستوفی آن را به معنای آشیانه عقاب دانسته‌اند.اما واژه آموت شکل دیگری از کلمه آموخت نیز می‌تواند باشد که امروزه نیز در زبان مردم گیل و دیلم -که ساکنان الموت از آن جمله اند- وجود دارد. بدین ترتیب الموت به معنای عقاب آموخت، و به عبارت دیگر موضعی است که عقاب جای آن را نشان داد.

موقعیت جغرافیایی

امروزه قلعه الموت بر فراز صخره‌ای بر کوه بلندی در ارتفاع ۱۸۲۷متری از سطح دریا واقع است. در اطراف آن پرتگاه‌ها و بریدگی‌های بسیاری است. رشته کوهی که الموت بر آن واقع است از نرمه گردن، میان نرمه لات و گرمارود شروع می‌شود. در جنوب دژی که الموت بر آن قرار دارد، سراشیبی تندی است. پایین این سراشیبی خندقی به طول ۵۰ و عرض ۷ متر دیده می‌شود، که گویا مربوط به روزگار اسماعیلیه است، دیوار شرقی قلعه، ۲۰متر طول و ۱۰ تا ۱۲ متر ارتفاع دارد، در شمال قلعه دو اتاق در دل سنگ کنده‌اند، که در یکی از آن‌ها چشمه آبی است. در پای این دو اتاق بقایای دیوار شمالی قلعه به طول ۱۰ تا ۱۲ و عرض یک متر دیده می‌شود.

قدمت

تاریخچه قلعه یا هسته اصلی قلعه به روزگاری کهن‌تر و دست کم به سده۳ بر می‌گردد، اگرچه بنا بر بعضی روایات محلی و بسیار متاخر وقتی حسن صباح به الموت آمد استحکامات و قلعه وجود نداشت؛ ولی این روایت با گزارش مورخان کهن منافات دارد. جوینی به استناد تاریخ جیل و دیلم که برای فخر الدوله دیلمی نوشته است و اکنون در دست نیست، آورده که یکی از ملوک ارجستان در سال ۲۴۶ق بر کوهی که قلعه الموت بر آن است عمارتی کرد و ملوک دیلم به این دژ مفتخر بودند و شیعه اسماعیلیه در آنجا بودند.

 

مستوفی آن را ساخته الداعی الی الحق حسن بن زید دانسته و ابن اسفندیار در شرح وقایع ۳۰۷ق آورده که علی بن وهسودان تصمیم گرفت داعی صغیر را به قلعه پدران خود یعنی الموت بفرستد. اما به عقیده برناردلویس، دژ الموت را یکی از شهریاران دیلم در پی شناسایی صخره الموت توسط عقاب دست آموز ساخت و در ۲۴۶ق یکی از حکمرانان علوی آن را تجدید بنا کرد.

تخریب و تجدید بنا

این قلعه همچنان در دست دودمان حسن صباح بود تا اینکه در حمله مغول تخریب شد و هلاکوخان آن را آتش زد، اما دوباره در زمان صفویه تجدید بنا شد و تا اواخر صفویه پا بر جا بود. اورسل که در سال ۱۸۸۲م از آنجا یاد کرده از تخریب دوباره آن خبر داده است.

از سده ۱۱ به موجب فرمان سلاطین صفویه، افشاریه و زندیه، الموت و نواحی اطراف آن در اختیار رعایا و مالکین بوده است، اما ناصرالدین شاه بعضی از روستاهای الموت را خالصه (یعنی متعلق به خود) گردانید.[۱۹]

تاریخ سیاسی

اولین روایتی که در آن از تاریخ سیاسی الموت سخن به میان آمده به حوادث سده قرن سوم برمی‌گردد؛ هنگامیکه جستان بن وهسودان از حسن بن علی الناصر زیدی شکست خورد، بدانجا پناه برد. پس از آن داعی صغیر در سال ۳۰۷-۳۰۶ در آن زندانی شد.

اوج قدرت

اوج تاریخ سیاسی قلعه الموت زمان حضور حسن صباح در آنجاست. ورود حسن صباح به قلعه الموت در ۲رجب سال ۴۸۳ق گزارش شده است. وی پس از چندی که به صورت نا‌شناس در قلعه اقامت داشت، بر آن مسلط شد.

از آنجا که الموت از موقعیتی استراتژیک برخوردار بود و کلید دروازه دیلمان و گیلان به شمار می‌آمد و از آنجا امکان دسترسی سریع به قزوین و ایالات مرکزی ایران به سادگی فراهم می‌شد، حسن صباح آنجا را برای مرکز دعوتش انتخاب کرد.

افزون بر این‌ الموت بر دژهای اطراف اشراف داشت، به گونه‌ای که همه ساکنان آن‌ها می‌توانستند، در مواقع لزوم با علامت‌هایی به یکدیگر پیام برسانند.

 

موقعیت این قلعه برای حسن صباح زمینه‌ای فراهم آورد تا دعوت خود را حتی تا شام گسترش دهد. وی از الموت داعیانی برای سازمان دادن به اسماعیله و سرکوب مخالفان به آنجا فرستاد.

افول و ویرانی

الموت همچنان به عنوان دژی دارای قدرت بود اگر چه این قدرت فراز و نشیب داشت تا هنگامیکه به دست هولاکوخان ویران شد. رکن الدین خورشاه آخرین فرمانروای الموت تسلیم شد و مغولان قلعه را تصرف نموده و به آتش کشیدند. بدین ترتیب ۱۷۱سال تسلط اسماعیلیه نزاری بر الموت پایان یافت.

ادوات فرهنگی

الموت نه تنها از نظر سیاسی از موقعیت بالایی برخوردار بود، بلکه از نظر فرهنگی نیز مرکز تبلیغات اسماعیلیان به شمار می‌رفت، حسن صباح کتابخانه بزرگی احداث نمود و در آن کتابهای زیادی را جمع آوری کرد، علاوه بر کتاب در این مجموعه فرهنگی، آلات رصد نیز مهیا کرده بودند.

منبع: ویکی شیعه



می توانید دیدگاه خود را بنویسید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
 
نویسندگان
برچسب ها
حدیث منزلت , ارتباط آقاخان اول با انگلیسی ها , علت فراموشی واقعه غدیر , دشنام به ساحت مراجع توسط یاسر الحبیب , جهاد در فریضه غائبه , حج در اعتقادات اسماعیلیه , دکتر عصام العماد شیعه مستبصر , علت تفاوت نماز خواند شیعیان با اهل سنت , آیا امام اسماعیلیان دارای ویژگی امامت است؟ , بشهت وجهنم از دیدگاه ناصر خسرو , ارتباط القاعده با آمریکا , معاد جسمانی , عبدالله میمون , آیت الله جوادی آملی-زیارت عاشورا , قیامت از دیدگاه نزاریان , ایمن الظواهری رهبر گروه القاعده , مهدویت از دیدگاه اسماعیلیه , عزاداری+اسماعیلیه , فضایل امیر المومنین علی علیه السلام , توحید از دیدگاه اسماعیلیه , شیعه وانشعابات آن , مذهب دروزیان , جن از دیدگاه داعی ابن ولید , خواجه نصیر الدین طوسی کیست؟ , امامت از دیدگاه حمید الدین کرمانی , رهبر دروزیان در زمان حاضر , احتجاجات امیر المومنین بر حقانیت خودش , مبارزه امام علی در خیبر , ابو یعقوب سجستانی , خوجه های اثنی عشری , اسماعیلیه در خاورمیانه , ابن تیمیه ناصبی , معاد از دیدگاه اسماعیلیه , مروری بر زندگی حسن صباح , بهشت حضرت آدم , علامه بدرالدین رهبر معنوی زیدیه , تاویل از دیدگاه ناصر خسرو , انحرافات بیت شیرازی , اسماعیلیه خالصه , رحیم پور/شیعه واقعی درد دین دارد , خواجه های هند , زکاه فطره از دیدگاه اسماعیلیان , امامت از دیدگاه اسماعیلیه , یاسر الحبیب (عمامه های انگلیسی) , انگشتر بخشی حضرت علی علیه السلام , داعش , اسماعیلیان هند , اسماعیلیان قهستان , زندگی نامه خواجه نصیر الدین طوسی , مفتی مصری:قم شهر علم وعلماست ,
لینک دوستان
دیگر موارد
تعداد مطالب :
تعداد نویسندگان :
آخرین بروز رسانی :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
بازدید کل :
آخرین بازدید :

Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت