پایگاهی برای شناخت مذاهب اسلامی با رویکردی تقریبی
اسماعیلیان نیشابور
دوشنبه 23 مرداد 1396 ساعت 10:10 ق.ظ | نوشته ‌شده به دست مسافر786 | ( نظرات )

اسماعیلیان نیشابور

نیشابور یکی از شهرهایی است که تعدادی از اسماعیلیان در آن زندگی می کنند.اما محل اصلی ومتمرکز اسماعیلیان نیشابور ومشهد، روستایی است در بین راه مشهد ونیشابور با نام «دیزباد بالا»که هنوز تعدادی از اسمعیلیان نزاری را در خود جای داده است.

روستای دیزباد بالا:

روستای دیزباد بالا، از توابع بخش شهرستان نیشابور در دامنه های شرقی سلسله جبال بینالود در فاصله پنجاه کیلومتری شرق نیشابور می باشد.روستا بر روی دامنه ای با شیب زیاد ومنازل پله ای  شکل واقع شده که اطراف آن را دره های سرسبز با درختان متنوع پوشانده است.کوه های اطراف آن قجعر،لوکه،کمرسیه،پیوه وژن نام دارندکه ارتفاع آن ها دو تا سه هزار متر است.



از لحاظ اقلیمی دارای آب وهوای سرد کوهستانی با بارش خوب است که زمستان های بسیار سرد وتابستان های خنک را به دنبال دارد.روستای دیزباد حدود چهارصد منزل مسکونی دارد.یکی از دلایلی که به آن «دیزباد بالا» می گویند به این جهت است که روستای دیگری با نام «دیزباد پایین»در جنوب جاده مشهد نیشابور وجود دارد.در بالای کوه لوکه  که روبروی دیزباد (جنوب روستا)قرار گرفته است بقایای قلعهای سنگی وقدیمی با نام «قلعه منصور»به چشم می خورد که زمانی دژمحکمی برای محافظت از دیزباد به حساب می آمده ودر نزدیک قاسم آباد نیز قلعه ای وجود دارد که به «قلعه حسن»معروف است واین دوجزو قلعه های معروف اسماعیلیان بوده اند.(سد ابوالفضل حسینی،مراسم نو حصار در روستای دیزباد علیا،مجله فرهنگ عامه ومردم شناسی،ص137-149)

مردم دیزباد بالا مسلمان وشیعه اثنی عشری وشیعه اسماعیلی هستند که قرن هاست به طور مسالمت آمیز با یکدیگر زندگی می کنند وحتی در بسیاری از امور در کنار یکدیگر ند وتعداد زیادی از دختران وپسران آنها با هم ازدواج نموده اند.همزیستی این دوگروه باعث شده است ویژگی های منحصر به فردی را دراین روستا شاهد باشیم که درکمتر جایی می توان آنها را یافت.


اسماعیلیان دیزباد بقایای اسماعیلیان دوره الموت ایران هستند که توانسته اند از دست مغولان جان سالم بدر برند و در دره امن دیزباد زندگی را ادامه دهند.

البته دیزبادی ها همه اصالتا دیزبادی نیستند. دیزباد دره ای امن بود که بعد ها پراکندگی اقلیت های کوچک اسماعیلیان را پوشش داد. اسماعیلیان دیزباد در واقع جامعه متکثری از اسماعیلیانی هستند که از مناطق اراک، کرمانشاه، محلات، ری، منطقه قهستان یا قائنات و... در دیزباد ساکن شده اند.

آنها اقلیت بوده اند و به همین دلیل اتحاد بی بدیلی دارند  و این اتحاد را میان خودشان و برادران دوازده امامی شان توسعه دادند و همین اتحاد سبب شد که همچون خانواده ای بزرگ با یکدیگر زندگی کنند.خانواده ای متشکل از خواهران و برادران که با یکدیگر می زیند. شاید نمونه این خواهر و برادری در میان عشایر دیده شود.

اسماعیلیه

امروزه اکثر جوانان اسماعیلی روستا را ترک گفته وبه شهرهای تهران،مشهد،نیشابور وتعدادی از آنها به خارج کشور مهاجرت کرده اند،اما مسکن وماوای خود را در دیزباد حفظ نموده اند ودر فصل بهار وتابستان بسیاری از آنها به این روستا بر می گردند وفصل برداشت میوه،اوج جمعیت فعال در این روستاست.واز آن جا که این جمعیت از شهرها وکشورهای دیگر به دیزباد می آیند و فرهنگ آن جا بر این افراد اثر گذاشته است به حجاب وپوشش خیلی توجه نمی کنند مضافا بر اینکه اسماعیلیان بنابر گفته امامشان «آقاخان سوم»نیازی به حجاب وپوشش ندارند وامام زمانشان این حکم را از آن ها برداشته است.از این رو به این روستا لقب پاریس کوچو لو نیزداده اند.

اعمال تغیرات مذهبی در اسماعیلیان نزاری

تا حدود صد سال پیش شیعیان اسماعیلی مانند شیعیان اثنی عشری احکام وتکالیف شرعی را انجام می دادند،اما در حوالى سال ١٩١٠ میلادى، در هماهنگى با دستور العملهایى كه به نزاریان قاسم‌شاهى دیگر كشورها داده شده بود، آقا خان سوم تغییراتى در آداب و رسوم دینى پیروان خود در ایران به عمل آورد. وى بخصوص آن مراسم و شعائر مذهبى را كه شیعیان ایران، مانند دیگر مسلمانان، فروع دین مى‌نامیدند و شامل احكام مثبت شریعت اسلامى همچون مراسم عبادت و نماز، طهارت، روزه، حج، و امثال آن مى‌شد تغییر داد و ساده‌تر كردنزاریان ایران تا آن زمان این مراسم را بیشتر، شاید به لحاظ تقیّه، به شیوۀ شیعیان اثنى عشرى انجام مى‌دادند. اما اكنون از آنان خواسته مى‌شد كه خود را قویا از دوازده امامیان جدا سازند، و بر هویت خود به‌عنوان یك جامعۀ دینى علیحده تأكید گذارند. به‌عنوان مثال، اكنون آنها نام همۀ ائمه نزارى را كه قاسم شاهیان بدانها معتقد بودند، در آخر نمازهاى یومیۀ خود ذكر مى‌كردند. نیز نزاریان از اینكه در بعضى مراسم عزادارى به شیعیان دوازده امامى در مساجدشان ملحق شوند منع گردیدند. زیرا نزاریان داراى امام موجود و حاضرى بودند، و نیازى به برپاى داشتن مراسم یادبود براى امامان درگذشتۀ خود نداشتند. در حقیقت، آنها اینك تنها ملزم به رعایت فرایضى بودند كه مستقیما از سوى امام حاضر و ناظرشان تأیید مى‌شد. اما آقا خان از پیروانش مى‌خواست كه به‌معناى واقعى و باطنى مراسم و شعائرى كه به جاى مى‌آورند واقف باشند، و تأكید مى‌كرد كه همۀ مسلمانان دراساس در اركان و اصول بنیادى اسلام، صرف‌نظر از معتقدات فرقه‌اى خاص خود، شریك و یكسانند.(فرهاد دفتری،تاریخ وعقاید اسماعیلیه،ص613،614)

نتیجه تصویری برای تصویر آقاخان سوم

در دهۀ ١٩٣٠ میلادى، آقا خان سوم توجۀ خود را به وضعیت اجتماعى و اقتصادى پیروان خود در ایران، بویژه نزاریان خراسان كه اكثریت جماعت را تشكیل مى‌دادند و داراى ابتكار عمل كافى براى پیاده كردن خط مشى‌هاى متجددانۀ امام بودند، معطوف داشت. پیروان فرقه به دستور امام در هرروستاى نزارى در خراسان مدرسه‌اى ساختند. نخستین مدرسه در ١٩٣٢ در دیزباد ساخته شده، و به نام ناصر خسرو، خوانده شد. بعد از آن، دیزباد نخستین دهكده‌اى در خراسان بود كه صاحب یك دبیرستان شد. مدارس با سرمایه‌هاى محلى و زیر نظارت افراد امین محلى در هرروستا ساخته مى‌شد. آقا خان سوم به پیروان فرقه اجازه داده بود كه هشتاد درصد از عشریات خود را براى این مقصود مصرف كنند؛ و تنها بیست درصد بقیه را براى امام ارسال دارند.

همچنین پیروان فرقه تشجیع شدند كه براى اقدامات اجتماعى، از جمله بسط طرحهاى كشاورزى، گروههاى خاصى را تشكیل دهند. دیرى نگذشت كه روستاهاى اسماعیلى خراسان از نرخهاى باسوادى قابل توجهى برخوردار شدند، و تعداد محصلین اسماعیلى استان خراسان در مؤسسات آموزش عالى مشهد و تهران افزونى گرفت. تعداد زیادى از نزاریان خراسانى تحصیلكرده بتدریج در آن شهرها، بیشتر به‌عنوان معلم و كارمند دولت، ساكن شدند، و ساخت سنتى روستایى جماعت نزارى ایران را تغییر دادند.

خراسان شمالى سرآمد همۀ نقاط دیگر در عرضۀ اكثریت افراد تحصیلكرده شهرى در جماعت نزارى ایران شد.

آقا خان سوم، هنگامى كه در ١٩۵١ میلادى از پیروان ایرانى خود دیدن كرد، از پیشرفتهاى آنان خرسند شددر 1372/1952، آقا خان یكى از عموزاده‌هاى دور خود، امیر اسعد شاه خلیلى، را به‌عنوان نماینده اصلى یا وزیر خود در ایران منصوب كرد. شاه خلیلى كه جایگزین یكى دیگر از بستگان شده بود، امور جماعت نزارى را، مادام كه آقا خان سوم حیات داشت، در نهایت فرمانبردارى انجام مى‌داد. اما همینكه آقا خان چهارم به امامت رسید، وى شروع كرد به خودمختارانه عمل كردن. فرمانها و دستورهایى دینى صادر مى‌كرد كه مغایر با فرمانهاى آقا خان‌ها بود. بخصوص وى به جماعت نزاریان دستور داد كه در آداب و رسوم عبادى به شیوۀ اثنى عشریان بازگردند.

اختلاف بین شاه خلیلی وآقاخان چهارم

در طى دهۀ ١٩۶٠، مشاجراتى چند میان آقا خان چهارم و شاه خلیلى درگرفت.سرانجام، آقا خان چهارم بر آن شد كه شاه خلیلى را از كار بركنار كند، و رهبرى محلى جامعۀ نزارى ایران را از نو سازمان بخشد. بدین منظور دو تن از خوجه‌هاى نزارى مورد اعتمادش را با فرمانى به ایران فرستاد و شاه خلیلى را معزول ساخت، و به پیروانش دستور داد كه تا اطلاع ثانوى از پرداخت عشریه خوددارى ورزند. بعدا، آقا خان چهارم فرمان دیگرى فرستاد و امور نزاریان ایران را بر عهدۀ دو كمیته، یكى در تهران و یكى در مشهد، گذاشت. این كمیته‌ها عملا در سال ١٩٧٣ میلادى تأسیس شدند. اعضاى دوازده‌گانۀ این كمیته‌ها كه نامشان كمیتۀ حضرت والا آقا خان است، از میان نامزدهایى كه از سوى جماعت معرفى مى‌شوند به وسیلۀ خود امام انتخاب مى‌شوند. كنترل كمیته‌ها عمدتا در دست اعضاى تحصیلكردۀ جامعۀ نزارى است كه از طرف آقا خان براى دورۀ معینى انتخاب مى‌شوند، و شخص وى بر كارشان نظارت مى‌كند. كمیتۀ مشهد، كه مسئول امور بزرگترین و تحصیلكرده‌ترین جماعت نزارى در ایران است كه در خراسان واقع شده است، در اجراى برنامه‌هاى اجتماعى-اقتصادى مختلف، در همان حال كه بر ادامۀ پیشرفت آموزش و پرورش جماعت پافشارى كرده، موفق بوده است. كمیتۀ مشهد كه پایگاه و مركز آن در جماعت‌خانۀ تازه ساخته‌شدۀ مشهد قرار دارد، بر عملیات و كارهاى انجمن تعاونى اخوان الصفا كه در ١٩۶۵ میلادى در مشهد تأسیس شده است نیز نظارت مى‌كند. این انجمن به نزاریان خراسان با بهره‌هاى پایین وام مى‌دهد. كمیتۀ تهران مسئول ادارۀ امور تعدادى گروههاى پراكندۀ نزارى در تهران، محلات، یزد، و كرمان است. این كمیته در انجام وظایف خود توفیق كمترى داشته است. رهبران هردو كمیته دسترسى به آقا خان دارند، و هرچند گاه یك‌بار او را در اروپا یا پاكستان ملاقات مى‌كنند. آقا خان چهارم، نزاریان ایران را نیز از طریق فرمانهایى كه صادر مى‌كند، هدایت و راهنمایى مى‌كند. نزاریان ایران، مانند نزاریان جاهاى دیگر، به‌طور سنتى برمبناى جماعتها تشكل یافته‌اند، كه اغلب ساكنان نزارى روستاى واحدى را دربر مى‌گیرند. هر جماعتى داراى مكى و كامریاى خاص خود است؛ مكى معمولا رئیس امور دینى روستا و كامریا خزانه‌دار مسئول نگهدارى اسناد و سوابق عشریه‌هاست. این كارگزاران را معمولا اعضاى جماعت محلى انتخاب مى‌كنند، اما گاهى تأیید آقا خان براى انتصاب آنها لازم است.

اسماعیلیه

نزاریان خراسان به اتفاق همكیشان خود از دیگر نقاط مملكت در مراسم جماعتى نوحصار، كه سالانه در آخر تابستان در دزباد برگزار مى‌شود، شركت مى‌كنند. در ١٩٨۵، هنگامى كه نگارنده (فرهاد دفتری)در موسم برگزارى مراسم نوحصار از دزباد دیدن مى‌كرد، حدود ٣٠٠٠ نفر در آنجا جمع شده بودند. این مراسم شامل خواندن ذكرهایى مانند ذكرهاى صوفیان بود، و نزاریان ایران این ذكرها را در مواقع دیگر نیز به جاى مى‌آورند).فرهاد دفتری،تاریخ وعقاید اسماعیلیه،ص615-617)

تعداد نزاریان ایران حدود 20000تا 30000هزار تخمین زده شده است.که به صورت پراکنده در شمال خراسان ،تهران،وبعضی از روستا ها وشهرها زندگی می کنند.

 




لینک های مرتبط: روستای دیزباد بالا ,

می توانید دیدگاه خود را بنویسید
What is limb lengthening surgery? چهارشنبه 8 شهریور 1396 08:42 ق.ظ
Thanks , I've recently been looking for information about this subject for
a long time and yours is the best I've discovered till now.
However, what in regards to the bottom line?
Are you positive about the source?
What causes pain in the back of the heel? چهارشنبه 8 شهریور 1396 06:57 ق.ظ
Fine way of explaining, and pleasant post to obtain data regarding my presentation subject, which i am going to present in academy.
How do I stretch my Achilles tendon? پنجشنبه 2 شهریور 1396 09:43 ق.ظ
Pretty section of content. I just stumbled upon your web site
and in accession capital to assert that I acquire in fact enjoyed account your blog posts.
Any way I will be subscribing to your feeds and even I achievement you access consistently fast.
عقاب سه شنبه 24 مرداد 1396 01:31 ب.ظ
با سلام رویکرد شما در این وبلاگ تقریبی نیست ادعا میکنید برادر عزیز ولی من خودم چندین نظر نوشتم هر چی که به صلاحته اون رو میزاری و مابقی رو خیر.شما به خودت اجازه میدهی به امام زمان طریقه شیعی اسماعیلی توهین کنی و ادعا میکنی که کار تقریب میکنی.ما اسماعیلیان با توجه به قرآن و فرامین و ارشادات امام زمانمون کثرت گرا و اهل مدارا هستیم.ولی شما اون پست هایی که راجع به امام اسماعیلیه گذاشتی رو ببین چقدر شما با تقریب فاصله داری ودر روی دیگر سکه داعش و وهابیان فعالیت میکنی
مسافر786 پاسخ داد:
سلام علیکم. جناب عزیز، بنده همانگونه که بارها اعلام کرده ام دوستار اسماعیلی مذهبان هستم، زیرا آنان را انسانهای فرهیخته و با کمالاتی می دانم. اگر اشکالاتی شده براساس مبانی عقلی و دینی بوده است. بنده با تمام احترامی که برای امام اسماعیلی مذهبان قائل هستم از نظر دینی اشکالاتی رو دیدم که بیان کردم. امیدوارم که دوستان از بنده ناراحت نشوند.
محمد از دیزبادبالا نیشابور یکشنبه 22 مرداد 1396 07:04 ب.ظ
با درود من خودم اسماعیلیه هستم و اتفاقا با وبلاگها و صفحاتی که در نشر عقاید مذاهب بدون هیچ کینه ورزی و دروغی تلاش میکنند بسیار موافقم متاسفانه در فضای مجازی توهین و تکفیر دیگر مذاهب مثل نقل و نبات شده.و از این سو اگر تلاشی برای ایجاد وحدت بین مسلمین و بهتر است بگویم بین انسانها بشود بسیار نیکوست.اینجانب از شما عذرخواهی میکنم اگر افرادی از هم کیشان من به شما توهین نمودنند.آنها از سر دلسوزی داغ کرده اند.چون که سیاست گذارهای های کلی نظام با ما مخالفند بی آنکه ما هیزم تری بفروشیم.من الله التوفیق
مسافر786 پاسخ داد:
سلام . بنده به همه اسماعیلی مذهبان ارادت دارم و واقعا و اگر در مواردی مطلبی می نویسم که نقد گونه است به خاطر کینه نسبت به اسماعیلیان نیست زیرا اسماعیلیان علوی مذهب و برادر بنده هستند. شما اگر در این وبلاگ پست های بنده را مشاهده کنید با اهل سنت نیز خواهان وحدت هستم چه رسد به اسماعیلی مذهبان که عقاید و مرامشان خیلی شبیه به اثنی عشریه است. در ضمن بنده همانطور که در مواردی اسماعیلیه را نقد کرده ام برخی از شیعیان اثنی عشری را نیز نقد کرده ام و با آنان بسیار تندتر برخورد کرده ام. مطالبی که در رابطه با خاندان آل شیرازی نوشته ام را می توانید در همین وبلاگ مشاهده کنید. به هر حال از شما سپاسگزارم که با بنده هم عقیده هستید.
دوشنبه 7 تیر 1395 10:24 ق.ظ
باتشکر از شما.بسیار عالی.متاسفم واسه بعضیا که فقط خودشون رو قبول دارن و نمیخان قبول کنن تمامی ادیان مقدس و الهی هستن.
شنبه 23 خرداد 1394 11:24 ب.ظ
مردک تو کی هستی که اسماعیلی نیوز راه می اندازی؟ برو به زندگی ات برس و برای ما مشکل درست نکن.
مسافر786 پاسخ داد:
من بنده ای از بندگان خدا هستم .مگر شما با اسماعیلیه نیوز مشکل داری؟ چه هیزم تری به شما فروخته که ناراحت شده اید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
 
نویسندگان
برچسب ها
بهشت حضرت آدم , تاویل از دیدگاه ناصر خسرو , مبارزه امام علی در خیبر , شیعه وانشعابات آن , معاد جسمانی , حج در اعتقادات اسماعیلیه , انحرافات بیت شیرازی , خواجه نصیر الدین طوسی کیست؟ , اسماعیلیان هند , احتجاجات امیر المومنین بر حقانیت خودش , حدیث منزلت , انگشتر بخشی حضرت علی علیه السلام , خواجه های هند , فضایل امیر المومنین علی علیه السلام , داعش , توحید از دیدگاه اسماعیلیه , امامت از دیدگاه اسماعیلیه , عزاداری+اسماعیلیه , مفتی مصری:قم شهر علم وعلماست , مهدویت از دیدگاه اسماعیلیه , دشنام به ساحت مراجع توسط یاسر الحبیب , جن از دیدگاه داعی ابن ولید , رحیم پور/شیعه واقعی درد دین دارد , اسماعیلیه در خاورمیانه , یاسر الحبیب (عمامه های انگلیسی) , زکاه فطره از دیدگاه اسماعیلیان , ابو یعقوب سجستانی , ایمن الظواهری رهبر گروه القاعده , رهبر دروزیان در زمان حاضر , معاد از دیدگاه اسماعیلیه , علامه بدرالدین رهبر معنوی زیدیه , عبدالله میمون , خوجه های اثنی عشری , بشهت وجهنم از دیدگاه ناصر خسرو , ارتباط آقاخان اول با انگلیسی ها , آیا امام اسماعیلیان دارای ویژگی امامت است؟ , مذهب دروزیان , قیامت از دیدگاه نزاریان , مروری بر زندگی حسن صباح , آیت الله جوادی آملی-زیارت عاشورا , دکتر عصام العماد شیعه مستبصر , ابن تیمیه ناصبی , ارتباط القاعده با آمریکا , امامت از دیدگاه حمید الدین کرمانی , علت تفاوت نماز خواند شیعیان با اهل سنت , علت فراموشی واقعه غدیر , اسماعیلیه خالصه , جهاد در فریضه غائبه , اسماعیلیان قهستان , زندگی نامه خواجه نصیر الدین طوسی ,
لینک دوستان
دیگر موارد
تعداد مطالب :
تعداد نویسندگان :
آخرین بروز رسانی :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
بازدید کل :
آخرین بازدید :

Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت